آیین دادرسی مدنی
ماده ۹۱
دادرس در موارد زیر باید از رسیدگی امتناع نموده و طرفین دعوا نیز میتوانند او را رد کنند. الف - قرابت نسبی یا سببی تا درجه سوم از هر طبقه بین دادرس با یکی از اصحاب دعوا وجود داشته باشد. ب - دادرس قیم یا مخدوم یکی از طرفین باشد و یا یکی از طرفین مباشر یا متکفل امور دادرس یا همسر او باشد. ج - دادرس یا همسر یا فرزند او، وارث یکی از اصحاب دعوا باشد. د - دادرس سابقاً در موضوع دعوای اقامه شده به عنوان دادرس یا داور یا کارشناس یا گواه اظهارنظر کرده باشد. ه- - بین دادرس و یکی از طرفین و یا همسر یا فرزند او دعوای حقوقی یا جزایی مطرح باشد و یا در سابق مطرح بوده و از تاریخ صدور حکم قطعیدو سال نگذشته باشد. و - دادرس یا همسر یا فرزند او دارای نفع شخصی در موضوع مطروح باشند.
توضیح خلاصه
برای اینکه عدالت رعایت شود، قاضی باید کاملاً بیطرف باشد. این ماده شرایطی را مشخص میکند که در آن بیطرفی قاضی ممکن است زیر سوال برود (مثلاً اگر با یکی از طرفین فامیل باشد، یا خودش در پرونده نفعی داشته باشد). در این موارد، قاضی خودش باید از رسیدگی به پرونده خودداری کند و اگر نکرد، طرفین دعوا میتوانند از او درخواست کنند که از پرونده کنار برود (ایراد رد دادرس).