حقوق تجارت
ماده 276
شخص یا اشخاصی که مجموع سهام آنها حداقل یک پنجم مجموع سهام شرکت باشد می‌توانند در صورت تخلف یا تقصیر رئیس و‌اعضاء هیات مدیره و یا مدیر عامل به نام و از طرف شرکت و به هزینه خود علیه رئیس یا تمام یا بعضی از اعضاء هیات مدیره و مدیر عامل اقامه دعوی‌نمایند و جبران کلیه خسارات وارده به شرکت را از آنها مطالبه کنند.
در صورت محکومیت رئیس یا هر یک از اعضاء هیات مدیره یا مدیر عامل به جبران خسارات شرکت و پرداخت هزینه دادرسی حکم به نفع شرکت اجراء و هزینه‌ای که از طرف اقامه‌کننده دعوی پرداخت شده از مبلغ محکوم به وی مسترد خواهد شد.
در صورت محکومیت اقامه‌کنندگان دعوی پرداخت کلیه هزینه‌ها و خسارات به عهده آنان است.
در صورت محکومیت رئیس یا هر یک از اعضاء هیات مدیره یا مدیر عامل به جبران خسارات شرکت و پرداخت هزینه دادرسی حکم به نفع شرکت اجراء و هزینه‌ای که از طرف اقامه‌کننده دعوی پرداخت شده از مبلغ محکوم به وی مسترد خواهد شد.
در صورت محکومیت اقامه‌کنندگان دعوی پرداخت کلیه هزینه‌ها و خسارات به عهده آنان است.
توضیح خلاصه
این ماده یک ابزار بسیار مهم برای نظارت سهامداران اقلیت است که به آن «دعوای مشتق» می‌گویند. اگر هیئت مدیره به شرکت خسارت بزند و خودشان علیه خودشان اقامه دعوا نکنند، سهامداران دارای حداقل یک پنجم سهام می‌توانند به نمایندگی از شرکت و به هزینه خود، علیه مدیران متخلف اقامه دعوا کنند. اگر در این دعوا پیروز شوند، خسارت به شرکت پرداخت می‌شود و هزینه‌های دادرسی سهامدار شاکی نیز از محل خسارت جبران می‌گردد.